Wetgeving tegen spam is slechts begin

Afbeelding: BXP135660 van tableatny | Licentie: CC BY

Een komende wijziging in de Telecommunicatiewet moet de gebruiker van e-mail beschermen tegen spam. Maar voor de uitbanning van bulkmail is meer nodig.

Slecht een begin

De komende wetgeving op het gebied van spam (ongevraagde e-mail die in grote hoeveelheden is verzonden) zal niet de ultieme oplossing geven voor het spamprobleem. Ondanks een goede wetgeving zal de Nederlandse e-mailgebruiker last blijven houden van spam. Toch helpt de nieuwe wet gelukkig wel iets.

De nieuwe Telecommunicatiewet (Tw) zal binnen een paar maanden door de Eerste Kamer worden behandeld. De wet is de Nederlandse implementatie van de Europese privacyrichtlijn 2002/58/EG die twee jaar geleden van kracht werd. Nederland is trouwens te laat met die implementatie, de deadline was al eind oktober vorig jaar.

Volgens de nieuwe wet is het gebruik van e-mail “voor het overbrengen van ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of charitatieve doeleinden aan abonnees […] uitsluitend toegestaan, indien de desbetreffende abonnee daarvoor voorafgaand toestemming heeft verleend”. Daarnaast verbiedt de wet het versturen van bulk e-mail met een vervalste of ontbrekende afzender: dat wordt voortaan een economisch delict. Helaas verbiedt de anti-spamwet het versturen van ongevraagde bulk e-mail alleen als die aan consumenten is gericht: bedrijven mogen onverminderd bespamd worden.

Handhaving

De Telecommunicatiewet moet gehandhaafd worden door de OPTA, die boetes kan uitdelen tot 450.000 euro. De OPTA heeft daarmee een belangrijke en omvangrijke taak toegewezen gekregen. De nieuwe wet zal de massa spam in de mailbox van gebruikers niet idioot veel doen afnemen. Uit onderzoek van Sophos, een bedrijf dat spamfilters maakt, blijkt dat slechts 2% van alle spam uit Nederland komt. Overigens is Nederland daarmee wel de grootste bron van spam in Europa…

Maar een effectieve handhaving van de anti-spamwet zal mogelijk een afschrikkende werking hebben. Bonafide bedrijven zullen zich iets terughoudender opstellen en het medium e-mail minder onbezonnen gebruiken. Omdat de nieuwe wet voorschrijft dat bulk e-mail alleen mag worden verzonden wanneer de ontvanger daartoe aantoonbaar toestemming heeft verleend – de bewijslast ligt zodoende bij de verzender – zullen ook direct marketeers hun beleid moeten aanpassen.

Vieze trucs

De wet zal de spam die door malafide bedrijven wordt verstuurd, echter niet kunnen indammen. Er zijn nogal wat spammers actief die via vieze trucs hun spam afgeleverd proberen te krijgen. Ze versturen hun spam via misbruikte computers in Azie, vervalsen de afzenderadressen en plaatsen hun website bij een Indiase of Chinese provider: daar is-ie veilig voor klachten. Deze spammers zullen zich vermoedelijk alleen maar méér indekken om ontraceerbaar te blijven. Deze spam zullen we dan helaas ook blijven ontvangen.

Het beste wapen in de strijd tegen spam is een doordachte combinatie van alle beschikbare middelen. Alleen de gelijktijdige inzet van wetgeving, filters, blocklists en dergelijke kan uiteindelijk voor een vermindering van spam zorgen. Overigens is de nieuwe wet niet alleen belangrijk voor de situatie in Nederland. Een sterke wetgeving in Nederland zorgt ervoor dat andere landen ons voorbeeld zullen volgen of middels deze wetgeving daartoe onder druk kunnen worden gezet.

Onduidelijkheden

De nieuwe wetgeving kent overigens nog wel de nodige problemen en onduidelijkheden. Zo worden alleen consumenten beschermd tegen spam, bedrijven in het geheel niet. Het lastige is dat dat onderscheid op internet helemaal niet zo makkelijk is te maken. Door de vrijgave van de Nederlandse domeinnamen voor consumenten en door de reflexwerking (die kleine bedrijven aan consumenten gelijkschakelt) kun je immers niet langer op basis van alleen het adres vaststellen of ’t een zakelijk adres is of niet.

Branche-organisaties van direct marketeers denken om die reden aan het vastleggen van een beperkt aantal adressen die gebruikt mogen worden voor “commerciele mailings”: adressen zoals sales@ en inkoop@. Vermoedelijk zullen deze adressen daardoor overspoeld worden met spam, met als gevolg dat ze onbruikbaar worden of aan een strenge filtering onderworpen moeten worden.

Een ander probleem is dat de OPTA de expertise die ze nodig heeft waarschijnlijk niet in huis heeft. Providers en mensen achter stichting Spamvrij.nl zijn al jaren actief binnen de spambestrijding en hebben daardoor veel beter zicht op de trends. Samenwerking met zulke partijen ligt dan ook zeer voor de hand. De minister heeft de OPTA meer werk gegeven dat hij kon vermoeden.

Welkom

Maar ondanks deze onduidelijkheden is de nieuwe anti-spamwet zeer welkom. Hij zal een bijdrage kunnen leveren in de oplossing van het spamprobleem, tenminste: als de handhavingsinstanties voldoende middelen ter beschikking krijgen om de wet te handhaven. Economische Zaken doet er dan ook goed aan de OPTA in die middelen te voorzien. De OPTA op haar beurt moet haar beleid op effectiviteit toetsen en van meet af aan te hoge verwachtingen temperen. Bovendien zowel Economische Zaken als de OPTA zoveel mogelijk gebruik moeten maken van de expertise en ervaring van mensen en organisaties die al jaren vorm geven aan het internet.

Noot

Door Karin Spaink en Rejo Zenger. Verschenen in Noordhollands Dagblad (opiniepagina Eigen Zinnig), 9 maart 2004 en Utrechts Nieuwsblad, 18 maart 2004, onder de titel Wetgeving tegen spam helpt een klein beetje.