Het is altijd winter in de bol van de regering

Afbeelding: Santa in a glass ball van Michael Nutt | Licentie: CC BY-SA 2.0

De regering suggereert dat de Belastingdienst als een glazen bol is over verwerking van de gegevens van burgers: transparant. Maar in werkelijkheid is het altijd winter in die glazen bol.

De regering doet heel erg zijn best om te benadrukken dat de loophole, waarmee de politie kan gegevens kan halen uit de goudmijn die Belastingdienst heet, gewoon legitiem en transparant is. Legitiem is het misschien, transparant zeker niet. Zelfs voor mensen die zich bovengemiddeld veel met dit soort onderwerpen bezig houden, kwam deze ontdekking als een verrassing. Het is, anders dan de regering suggereert, niet eenvoudig om een zinvol overzicht te krijgen van de gegevens die de Belastingdienst over iemand heeft, waar die vandaan komen en aan wie ze allemaal worden verstrekt – of dat kunnen.

Gelukkig, zo laten de minister van Veiligheid en nog iets en de staatssecretaris van Financiën in hun brief weten, zijn “convenanten over gegevensverstrekking door de Belastingdienst gepubliceerd op de website”. Of dat juist is, kan ik moeilijk beoordelen. Wat ik wel weet is dat de bewindslieden daarmee niets zeggen over de gegevensverstrekking aan de Belastingdienst. Een gokje wil ik wel wagen.

In antwoord op een Wob-verzoek liet het ministerie van Financiën mij vorig jaar weten dat “de Belastingdienst hecht aan transparantie” en dat de Belastingdienst “eraan [werkt] om de convenanten met andere organisaties op internet te plaatsen.” Maar, zo voegde het ministerie er aan toe, “op dit moment beschikt de Belastingdienst niet over een register waarin alle geldende convenanten zijn opgenomen.”

Dat kan natuurlijk in de afgelopen 13 maanden op orde zijn gebracht. De regering schrijft in haar brief ook over het convenant met de politie over het verstrekken van de gegevens over de kentekens die door de camera’s van de politie worden geregistreerd. De oude versie is met Wob-verzoeken openbaar geworden. “Het convenant met de politie waaraan gerefereerd wordt in het artikel [is] inmiddels herzien.” Is de regering ook zo transparant over de nieuwe versie van dat convenant?

Ik kan het niet vinden. Wie op de website van de Belastingdienst zoekt op termen als “convenant”, “kentekens” en “politie” komt bedrogen thuis. Een convenant over de gegevensuitwisseling voor het Financieel Expertise Centrum is er te vinden, net als enkele andere convenanten. Maar juist het convenant dat expliciet in de brief van de regering is genoemd, zal wel weer eens gewobt moeten worden.

Niet alleen dat ene convenant is ver te zoeken, maar ook de transparantie in het algemeen.