Locatie te achterhalen uit call detail records?

schermafdruk Verräterisches Handy van Zeit

Na een rechtszaak gaf Telfort inzicht in de persoonsgegevens die zij verwerkt in het kader van een abonnement voor een mobiele telefoon. Telfort maakt gebruik van het netwerk van KPN en verwerkt zelf alleen verkeersgegevens die opgeslagen worden in zogenaamde call detail records. Is uit die gegevens ook de locatie van de beller te achterhalen?Voor het bepalen van de geografische locatie van (de telefoon van) de gebruiker is het veld Cell ID First uit de call detail records relevant. Dat veld zegt je pas iets als je weet hoe de techniek achter mobiele telefoons grofweg werkt.

GSM is een cellulair netwerk, dat opgedeeld is in kleinere gebieden met elk een zendmast. De meeste zendmasten hebben drie antennes die elk een gebied van 120 graden bestrijken. Elk van die gebieden heet een cell en elk van die cellen heeft als unieke identifier een Cell ID. In het CDR wordt alleen het nummer van de cell vastgelegd aan het begin van het gesprek. Begin je een gesprek in de auto in Amsterdam en hang je op in Utrecht, dan zal alleen de locatie van de zendmast in Amsterdam zijn vastgelegd.

Om te weten waar een cell precies is, moet er een koppeling plaatsvinden tussen het Cell ID en de geografische locatie. Dat is vastgelegd in het overzicht van alle antennes, het zogenaamde “radioplan”. Telfort zegt daarover:

Een radioplan kan worden beschouwd als de “bouwtekening” van een mobiel netwerk, dat vanzelfsprekend een zeer vertrouwelijk bedrijfsgegeven van KPN is, onder meer omdat het inzicht biedt in de verdeling van capaciteit van het netwerk over het dekkingsgebied en in hoge mate bepalend is voor de kwaliteit van de door het netwerk geboden dekking. Het Radioplan is een dynamisch document; dit wordt (door KPN) tweewekelijks nauwkeurig aangepast aan de gewijzigde radiocellen en andere omstandigheden.

In het verweerschrift schrijft de telefoonaanbieder ook dat het proces van het opzoeken van een cell id uit een call detail record in het radioplan een handmatig proces is dat, ik citeer, “moet plaatsvinden door een specialist”. Dat lijkt me vooral duiden op een slechte administratie of onvoldoende automatisering.

Omdat KPN dat netwerk beheert en Telfort slechts klant van KPN is, zegt Telfort ook geen toegang tot dat radioplan te hebben. Alleen als klanten van Telfort klagen over de dekking van het netwerk worden die gegevens op verzoek van Telfort gekoppelt door KPN. Telfort kan dus niet zelfstandig bepalen waar een abonnee precies is geweest.

Het komt uiteraard voor dat opsporings- en inlichtingendiensten gegevens over de locatie van een mobiele beller opvragen. Zulke verzoeken lopen niet via Telfort, maar via KPN direct. Curieus daarbij is dat de opsporings- en inlichtingendiensten de vastgelegde gegevens en het radioplan meekrijgen, en vervolgens de koppelingen zelf moet maken:

[…] in het kader van concreet justitieel onderzoek. Echter, in dat geval wordt de koppeling niet door Telfort gemaakt, maar door Justitie zelf. Overigens worden in dat geval door Justitie per klant specifiek een of meer tijdstippen of tijdvakken opgegeven waarvan de CDR’s worden verzocht. Telfort verstrekt daarbij de onderliggende ruwe data.

Als eindgebruiker zelf kun je in deze situatie niet veel met een lijst met nummers van cellen. Je moet het doen met opencellid.org, een website waar enthousiastelingen de nummers van cellen die zij tegenkomen vastleggen. De website is echter verre van compleet en hoogstwaarschijnlijk is veel informatie ook verouderd.