Is straks elke automobilist verdacht?

Afbeelding: Snowy Morning van Elmar Jansen | Licentie: CC BY-NC-SA 2.0

Vanavond debatteert de Tweede Kamer over het wetsvoorstel op grond waar van de politie op grote schaal mag vastleggen en opslaan waar welke automobilist rijdt.

Het wetsvoorstel maakt iedere automobilist meteen verdacht. Dit zou ik de Tweede Kamer willen meegeven:

De gegevens die minister Opstelten wil opslaan en langdurig bewaren, zijn nu al vaak beschikbaar bij private bedrijven en gemeenten.

In en rondom Amsterdam bijvoorbeeld hangen vele honderden kentekenregistrerende camera’s om snelheidsovertredingen te kunnen beboeten, de milieuzone te handhaven en voor verkeers­management. Ook van geparkeerde auto’s is de locatie op basis van kentekens opgeslagen. Deze gegevens worden nu al regelmatig opgevraagd. Ook gegevens over de locatie van de mobiele telefoon van de automobilist zijn op grote schaal beschikbaar. Uit de toelichting op het wets­voorstel is niet af te leiden waarom vorderingen van deze gegevens niet volstaan.

Er zijn niet, of in ieder geval niet alleen, meer bevoegdheden nodig, maar juist ook meer waarborgen.

Door de vergaande digitalisering van onze maatschappij in de afgelopen 15 jaar is het volume aan en de nauwkeurigheid van de gegevens over de locatie van een automobilist gigantisch gestegen. Daarmee is het voor de politie nu, met dezelfde bevoegdheden en onder dezelfde voorwaarden van 15 jaar geleden, veel makkelijker om een nauwkeurige beeld te krijgen van waar een automobilist zoal is geweest.

Gaat de Tweede Kamer met dit wetsvoorstel akkoord, gaat zij niet alleen akkoord met de toegang tot deze gegevens door de politie, maar ook met de toegang door andere opsporings- en geheime diensten.

Minister Opstelten spreekt in zijn wetsvoorstel enkel en alleen over het gebruik van de opgeslagen gegevens door de politie. In de praktijk kunnen de opgeslagen gegevens ook worden ingezien door andere opsporingsdiensten, door de geheime diensten en ook door de Belastingdienst. Die laatste en de Landelijke Eenheid hebben reeds een convenant over de uitwisseling van dit soort gegevens.

Het is zeer aannemelijk dat het wetsvoorstel in strijd is met Europese verdragen.

Net als de bewaarplicht maakt dit wetsvoorstel van iedereen een verdachte zonder op enige wijze onderscheid te maken, is de automobilist er niet van op de hoogte, gaat het om zeer gevoelige gegevens, worden de gegevens langdurig bewaard, is de beperking van gebruik niet specifiek genoeg én wordt het gebruik ervan niet voorafgaand getoetst door een rechterlijke instantie of een onafhankelijke administratieve instantie.