Aanpassing AIVD en NCTb werkdefinitie “terrorisme”

In een brief aan de Tweede Kamer reageren de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken op de constatering van een Eerste Kamer lid dat de AIVD een andere definitie van het begrip terrorisme hanteert, dan die in het Wetboek van Strafrecht. De definitie wordt gelijkgetrokken.

De ministers schrijven in hun brief:

[…] Dit heeft geleid tot enkele aanpassingen van de oude tekst en daarmee tot de formulering van een nieuwe werkdefinitie, die inmiddels door alle bij het dossier betrokken overheidsdiensten gehanteerd wordt. Daarbij moet worden aangetekend dat deze definitie niet kan worden gebruikt ter vervanging van de wettelijke criteria waaraan de inzet van concrete maatregelen worden getoetst (Wiv 2002, WSv).

Over het verschil in de werkdefinitie en het Wetboek van Strafrecht:

De werkdefinitie van de bij terrorismebestrijding betrokken organisaties en diensten is in lijn met hetgeen in de wet en internationale verdragen en afspraken gesteld wordt over terroristische misdrijven, maar kan niet in juridische zin worden aangewend. Zij is bondig en in niet-juridische taal geformuleerd voor gebruik in de praktijk door de bij terrorismebestrijding betrokken diensten en andere overheidsonderdelen en voor communicatie over het verschijnsel terrorisme met politiek en samenleving. Hiertoe volstaat deze definitie.

Over de totstandkoming van de nieuwe definitie:

Bij de thans voorgelegde definitie is uitgegaan van:

  • De tot voor kort door AIVD en NCTb gehanteerde definitie, die luidde: "het plegen van of dreigen met op mensenlevens gericht geweld, dan wel het toebrengen van ernstige maatschappijontwrichtende zaakschade, met als doel maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen of politieke besluitvoering te beïnvloeden."
  • Het EU-kaderbesluit inzake terrorismebestrijding van 13 juni 2002, dat verplicht tot strafbaarstelling van een aantal nader omschreven ernstige, strafbare gedragingen:

    • die opzettelijk worden begaan;
    • en een land of een internationale organisatie ernstig kunnen schaden; en die
    • worden gepleegd met het oogmerk de bevolking te intimideren en de politieke, economische en sociale structuren van het land op ernstige wijze te veranderen of te vernietigen. 
  • De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft in Resolutie 1566 de volgende definitie gegeven: "criminal acts, including against civilians, committed with the intent to cause death or serious bodily injury, or taking of hostages, with the purpose to provoke a state of terror in the general publicor in a group of persons or particular persons, intimidate a population or compel a government or an international organization to do or to abstain from doing any act."
  • De Wet terroristische misdrijven die het EU-kaderbesluit inzake terrorismebestrijding heeft geïmplementeerd in het Wetboek van Strafrecht, geeft in artikel 83a Sr overeenkomstig de Europese regels geen definitie van terrorisme, maar alleen een definitie van een terroristisch oogmerk. Daaronder wordt verstaan "het oogmerk om de bevolking of een deel der bevolking van een land ernstige vrees aan te jagen, dan wel een overheid of internationale organisatie wederrechtelijk te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, dan wel de fundamentele politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of een internationale organisatie ernstig te ontwrichten of te vernietigen."

Het samenbrengen van de elementen uit genoemde definities heeft geleid tot de volgende definitie van terrorisme:

"Terrorisme is het uit ideologische motieven dreigen met, voorbereiden of plegen van op mensen gericht ernstig geweld, dan wel daden gericht op het aanrichten van maatschappijontwrichtende zaakschade, met als doel maatschappelijke veranderingen te bewerkstelligen, de bevolking ernstige vrees aan te jagen of politieke besluitvorming te beïnvloeden."