Belastingdienst kijkt in achtertuin via Google Earth

Afbeelding: google-earth van Niek Sprakel | Licentie: CC BY 2.0

Mag de Belastingdienst op Google Earth kijken welke meubels je in de achtertuin hebt staan? De rechter vond van wel.

In het artikel De Uitspraak: Mag de staat via Google Earth bewijs verzamelen in je achtertuin? bij het NRC:

Een advocate doet allerlei privé- aankopen met valse facturen, zogenaamd voor het advocatenkantoor. Maar in werkelijkheid voor zichzelf of voor twee collega’s, met wie zij samen een advocatenmaatschap voert. Zo ontduiken ze samen voor duizenden euro’s allerlei belastingen. […]

De advocate schafte ‘voor kantoor’ twee grote gele zogeheten Bubble Club stoelen aan, van de ontwerper Philippe Starck. Deze massief ogende stoelen van polypropyleen worden meestal in de tuin gebruikt. De opsporingsambtenaar, van de FIOD, komt op het idee om na te gaan of deze stoelen misschien thuis in de tuin staan. Daartoe vult ze op Google Earth het privéadres van de verdachte in, zoomt in op het satellietbeeld en constateert dat er inderdaad dergelijke stoelen in haar eigen achtertuin staan.

De advocaat van de advocate vindt dit een onrechtmatige opsporingsmethode. Volgens artikel 8 van het Europese mensenrechtenverdrag is de achtertuin een plek waar de burger een ‘redelijke verwachting van privacy’ mag hebben. Ook is inzoomen op satellietbeelden van Google van iemands woning en privéterrein niet vermeld in de wet Bijzondere Opsporingsbevoegdheden. […]

Die kijkt of artikel 2 van de Politiewet, waarin de politie de algemene bevoegdheid krijgt om de rechtsorde daadwerkelijk te handhaven, hier toereikend is. Dit algemene artikel laat nieuwe methoden toe, mits die ‘in beperkte mate inbreuk maken’ op de privacy van verdachten. De manier waarop, de duur en de intensiteit van de observatie zijn maatstaf. En de ernst van de verdenking. Ook controleert de rechter of de wetgever zich ooit uitliet over deze vraag. […]

Vond de rechter dat het mocht, omdat het een beperkte inbreuk op de privacy is.

In een reactie schrijft Arnoud Engelfriet:

Die vraag is serieuzer dan je zou denken, want de politie mag bij de opsporing in principe alleen de middelen gebruiken die in de wet zijn aangewezen als opsporingsmiddel.

In de memorie van toelichting bij de Wet Computercriminaliteit II had de minister expliciet gezegd:

Zoals de politie, al dan niet in burger, op straat mag surveilleren en rondkijken, zo mag een rechercheur vanachter zijn computer hetzelfde doen op Internet. Een uitdrukkelijke wettelijke grondslag is daarvoor niet nodig, mits dat optreden gerekend kan worden tot de uitvoering van de politietaak (zie artikel 2 Politiewet 1993).

De rechtbank vindt, met deze uitspraak in het achterhoofd, het een keertje kijken op Google Earth een geringe inbreuk op de privacy die moet kunnen zonder speciale bevoegdheid. Ik denk met mede de overweging dat als de agente een pootje had gekregen van een collega en zo over de schutting had gekeken, er ook geen sprake was geweest van onrechtmatig verkregen bewijs.

Bert-Jaap Koops reageert:

Het criterium van algemene beschikbaarheid gebruikt ook de Rechtbank in deze zaak. Iedereen kan op Google Earth kijken, daarom gebruikt de opsporingsambtenaar hier geen ‘bijzonder technisch opsporingsmiddel’. Dat mag dan zo zijn, maar daarmee wordt privacy wel afhankelijk gemaakt van de verspreiding van techniek. Naarmate steeds meer observatietechnieken breder verspreid raken onder de bevolking, neemt je redelijke privacyverwachting navenant af. Techniek holt zo de privacy uit tot er niets meer van over is. Dat kan niet de bedoeling zijn van het grondrecht op privacy.

[…] Ook maakt Google Earth slechts een enkele opname die dan lange tijd wordt gebruikt. Het zou dan een heuse toevalstreffer zijn als je niet alleen een Bubble Cube ziet, maar ook een persoon in een privacygevoelige situatie. Daarom maakt een Google-foto van iemands achtertuin maar een beperkte inbreuk op de privacy. […]

Evenzo is het van een andere orde als de politie niet alleen Google Earth gebruikt, maar een scala aan zoekmethoden om alles te achterhalen wat over jou op het Internet te vinden is. Dat gaat veel verder dan het surveilleren op straat. ‘Rondkijken op Internet’ levert een veel nauwkeuriger beeld op van bepaalde aspecten van iemands privéleven dan ‘rondkijken in de openbare ruimte’. Het onderzoek in open bronnen op Internet – tegenwoordig een veelgebruikte methode bij de politie en andere overheidsdiensten – komt dan ook snel in de buurt bij stelselmatige observatie. […]