Ook minister acht praktijk CIOT bevragingen onacceptabel

De minister geeft in antwoord op kamervragen aan de praktijk rond de CIOT bevragingen ook onacceptabel te vinden. Bovendien komt er vanaf volgend jaar weer een volledige audit.

Eerder dit jaar verzocht ik de minister met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur het audit rapport over het functioneren van het CIOT openbaar te maken. Daaruit bleek dat de praktijk van bevragingen zorgwekkend is. De verontwaardiging werd gedeeld door kamerleden, die prompt kamervragen stelden. De minister heeft die vragen nu beantwoord, hier en hier.

Afgelopen jaar was de reikwijdte van de audit beperkt. Er werd alleen nog maar gekeken naar de verbeterpunten van het jaar ervoor. Het risico hiervan is natuurlijk dat nieuwe problemen niet opgemerkt gaan worden. Je kunt je ook afvragen of met zo'n audit wel is voldaan aan de vereisten uit het Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie. De minister schrijft daar nu over:

Een jaarlijkse volledige audit is arbeidsintensief, kostbaar en belastend voor de te onderzoeken instanties. Met het middel van de audit dient gericht en effectief te worden omgegaan. […]

Artikel 8 van het Besluit verstrekking gegevens telecommunicatie verplicht mij om jaarlijks een auditverslag op te stellen. Vanzelfsprekend doe ik dat. De resultaten van het monitoren en de bevindingen uit de onderzoeken worden gerapporteerd aan de Commissie van Advies CIOT, waarna deze openbaar worden gemaakt voor zover dat is toegelaten door de wet. 

Wat betreft de audit over het jaar 2009 heb ik, zoals aangegeven in antwoord op vraag 3, op voorstel van de Commissie van Advies CIOT voor het model van een follow-up audit gekozen. Ik acht het ondoelmatig en onwenselijk om bovenop deze reeds uitgevoerde audit nog een reguliere audit over 2009 uit te voeren. Met ingang van het jaar 2010 zullen weer reguliere jaarlijkse audits plaatsvinden.

Een van de problemen is dat de opsporingsdiensten lang niet altijd goed omgaan met de bevoegdheden die ze hebben en waardoor een bevraging lang niet altijd controleerbaar of herleidbaar naar de uitvoerende opsporingsambtenaar. 

[…] Wel acht de auditor het nog van belang dat voorzien wordt in een adequate centrale registratie van “no hits”. Inmiddels wordt eraan gewerkt om een dergelijke centrale registratie te realiseren.

Ten aanzien van het CIOT was de overall-conclusie in het eindrapport van 2008 dat het CIOT en het ondersteunende CIOT-informatiesysteem voldeden aan de daaraan te stellen eisen. Met betrekking tot de (bijzondere) opsporings- en inlichtingendiensten (BOID’s) werd geconcludeerd dat voor drie belangrijke punten waarop aanbevelingen zijn gedaan naar aanleiding van de audit 2008, te weten het delegeren van bevoegdheden en de formele autorisatie, de rechtsgrondslagen en de rechtmatigheid van de bevragingen, en de documentatie van de werkwijze en instructies, bij het merendeel van de onderzochte BOID’s de situatie vrijwel ongewijzigd is gebleven. Ik acht dit niet acceptabel. Ik heb per brief de BIOD’s gevraagd om de nodige maatregelen te nemen om de in de audit geconstateerde tekortkomingen weg te nemen.

De maatregelen die de minister noemt:

In mijn brieven aan de BIOD’s heb ik hun gevraagd om de volgende maatregelen te treffen:

  • toetsen of (het proces van) bevragingen via het CIOT-informatiesysteem voldoet aan de normen die zijn gesteld in wet- en regelgeving en de afspraken met het CIOT en dit mij schriftelijk te bevestigen;
  • in de gevallen dat niet aan deze normen wordt voldaan, een verbeterplan op te stellen;
  • een systeem van toezicht en controle op de bevragingen via het CIOT informatiesysteem in te richten om de rechtmatigheid van de bevragingen van het CIOT te borgen;
  • de rechtmatigheid van de bevragingen te verbeteren en de controle hierop zo goed en efficiënt mogelijk in te richten. Daarvoor is het noodzakelijk om de werkprocedures landelijk te uniformeren.

Bovendien heb ik aangeboden, waar nodig, te ondersteunen en te faciliteren bij het inrichten van de compliance met betrekking tot de CIOT-bevraging.