Opinieartikel: publiceer alle uitspraken van de rechter

In een opinieartikel pleiten Mommers en Zwenne er voor om alle uitspraken van de rechterlijke macht te publiceren, niet slechts die ene procent die nu gepubliceerd wordt. Het bevorderd de rechtsgelijkheid.

Laurens Mommers en Gerrit-Jan Zwenne schrijven in het opinieartikel Publiceer nu eens alle rechterlijke uitspraken in het NRC:

Openbaarheid van de rechtspraak, één van de pijlers van de rechtsstaat, kreeg traditioneel de vorm van publieke voorlezing van het vonnis. Dat is in lang niet alle gevallen meer nodig, en deze verplichting wordt vandaag de dag sowieso massaal genegeerd. Wie de site rechtspraak. nl bekijkt, kan de indruk krijgen dat openbaarheid vandaag de dag vooral vorm krijgt via het internet. Maar zelfs met het groeiende aantal uitspraken dat op deze site wordt gepubliceerd, blijft het aantal nog onder de 1 procent van het totaal.

Wat betekent deze selectiviteit voor onze kennis van de rechtspraak? De waarheid is: dat weten we niet. Maar we kunnen wel een inschatting maken. Onvoldoende kennis van precedenten in rechtspraak bij advocaten en rechters schaadt de rechtsgelijkheid en rechtseenheid: gelijke gevallen worden mogelijk niet gelijk beoordeeld.


In 2006 pleitte de commissie-De Meij er al voor om álle uitspraken online te publiceren. Er zijn verschillende tegenargumenten: de beschikbaarheid van te veel uitspraken waardoor niemand meer overzicht zou hebben, de kosten van grootschalige publicatie en de bescherming van de privacy van partijen in een geschil en verdachten. Het eerste en tweede argument kunnen eenvoudig worden weerlegd omdat inmiddels de technologie en de deskundigheid voorhanden is om grote aantallen uitspraken effectief te publiceren en te doorzoeken. Het derde argument is van groter belang: op welke wijze kan de privacy van procespartijen en rechtzoekenden worden gewaarborgd? Wie zou levenslang achtervolgd willen worden door die ene misstap?

Maar de huidige anonimiseringspraktijk is al niet meer sluitend, getuige het volgende citaat uit een recente, wel gepubliceerde uitspraak: "[minderjarige] is bij beschikking van 30 oktober 2009 onder toezicht gesteld omdat zij van plan is een solozeilreis rond de wereld te gaan maken." Werkelijke anonimisering zal in de toekomst alleen maar ingewikkelder worden, gezien de herleidbaarheid van feitelijke omstandigheden en de voortschrijdende zoektechnologie.