Rechter zet punt achter informatiewanorde politie

Rechters lijken het misbruik van informatie door de politie niet langer te accepteren. Recent zijn in een aantal rechtszaken de verdachten vrijuit gegaan omdat het bewijs op onrechtmatige wijze verkregen is.

In het artikel Reeks vrijspraken door informatiewanorde politie in Netkwesties:

De Inspectie voor Openbare Orde en Veiligheid (IOOV) concludeerde onlangs dat de informatiehuishouding bij de politie nog steeds niet verbeterd is. Bovendien bleek recent dat het gebruik door de politie van bel- en internetgegevens over burgers niet in orde is.

Veel van wat de politie nu precies doet met gegevens blijft door deze praktijken verborgen. De consequenties hiervan zijn ernstig. Misdaden blijven onopgelost doordat belangrijke gegevens door de politie eenvoudigweg niet zijn ingevoerd in de systemen waar diezelfde politie haar informatie vandaan moeten halen. Maar ook kunnen burgers het slachtoffer worden van onterecht bewaarde of foutieve gegevens, of verstrekking van gegevens aan de verkeerde personen.

Maar zelfs wanneer er op basis van de bestaande gebrekkige informatiehuishouding wél terecht verdachten worden opgepakt, kunnen ernstige problemen optreden. Tot voor kort deed de rechter niet moeilijk over fouten in de gegevensverwerking. Hugo Kielman voorspelde echter in zijn in april 2010 verschenen proefschrift dat de rechter misbruik van politiegegevens niet lang meer zou accepteren. Uit recente uitspraken van de Gerechtshoven in Leeuwarden en Den Haag blijkt dat de rechter de achteloosheid van de politie en justitie op dit gebied inderdaad heeft afgestraft.

Het betrof in deze gevallen het bewaren van gegevens uit een systeem voor automatische nummerbordherkenning, dat wordt ingezet voor de signalering van gezochte voertuigen. Via de bewaarde gegevens kon de politie een 22-voudige autodief aanhouden. Door de fouten bij de gegevensverwerking heeft het Hof in Leeuwarden de verdachte voor maar liefst 21 diefstallen vrijgesproken en resteerde slechts een gevangenisstraf van enkele weken voor één autodiefstal. In een vergelijkbaar geval legde het Hof ’s-Gravenhage eveneens de zwaarste sanctie op misbruik van gegevens: uitsluiting van het bewijs.

Daarmee heeft de rechter een punt gezet achter het jarenlange gebrek aan aandacht voor de informatiewanorde bij de politie. De vrijspraken vormen de waterscheiding tussen ‘pappen en nathouden’ bij de omgang met gegevens zonder wettelijke basis, en de reeks vrijspraken die nu onvermijdelijk zal volgen door onjuist of onbevoegd gebruik van gegevens. Politie en justitie moeten de informatiehuishouding na zoveel jaren van geblunder eindelijk de prioriteit geven die zij verdient.